Bağlılığı neyin belirlediği, kısa ve dürüst bir anketin nasıl kurulacağı, eNPS ve kalma görüşmesi; bir çalışanın ayrılmasının bordro motoruyla hesaplanmış maliyeti.
Bağlılık neye bağlı?
Bağlılık, çalışanın işine ve şirketine duygusal olarak yatırım yapması, gerektiğinde fazlasını vermeye istekli olmasıdır. Memnuniyetle aynı şey değildir: memnun ama bağlı olmayan çalışan, daha iyi bir teklif geldiğinde kolayca ayrılır. Uygulamada belirleyiciler beş başlıkta toplanır:
| Başlık | Çalışanın sorduğu soru |
|---|---|
| Adalet | Ücretim, iş yüküm ve değerlendirmem hakkaniyetli mi? |
| Yönetici | Yöneticim beni duyuyor ve destekliyor mu? |
| Gelişim | Burada bir yıl sonra bugünden daha yetkin olacak mıyım? |
| Anlam | Yaptığım işin bir sonucu görünüyor mu? |
| Güven | Hata yaptığımda ya da sorun söylediğimde ne olur? |
Kısa ve dürüst bir anket
- En çok 12 soru; her soru tek bir şeyi sorsun.
- Beşli ölçek ve bir açık uçlu soru: “Tek bir şeyi değiştirebilseydiniz ne olurdu?”
- Anonimlik gerçekten korunsun: 5 kişiden küçük gruplar için sonuç ayrıca raporlanmasın.
- Sonuçlar 30 gün içinde çalışanlarla paylaşılsın, en çok üç eylem seçilsin.
- Aynı sorular her dönem sorulsun ki karşılaştırma yapılabilsin.
Anket yanıtları kişiyle eşleştirilebiliyorsa kişisel veridir. Aydınlatma metninde amacı, kimlerin göreceğini ve saklama süresini belirtin (6698/10).
eNPS
Tek soru: “Bu şirketi bir arkadaşınıza çalışılacak yer olarak önerme olasılığınız 0–10 arasında nedir?”
| Grup | Puan |
|---|---|
| Destekleyen | 9–10 |
| Pasif | 7–8 |
| Eleştiren | 0–6 |
eNPS = destekleyenlerin oranı − eleştirenlerin oranı. Örneğin 40 yanıtta 14 destekleyen (%35) ve 10 eleştiren (%25) varsa eNPS +10'dur. Tek başına bir sayı olarak değil, dönemden döneme değişimiyle ve açık uçlu yanıtlarla birlikte okunmalıdır.
Kalma görüşmesi
Çıkış görüşmesi çalışan ayrılırken yapılır; kalma görüşmesi ise henüz ayrılmamışken. Yılda bir, yönetici ile çalışan arasında 20 dakikalık bir konuşma:
- Burada çalışmanın en sevdiğin yanı ne?
- Son zamanlarda seni ayrılmayı düşündüren bir şey oldu mu?
- İşinde değiştirmek istediğin bir şey var mı?
- Öğrenmek istediğin ama fırsat bulamadığın bir konu var mı?
- Benim yönetici olarak neyi farklı yapmamı istersin?
Bir ayrılışın maliyeti
Ayrılışın maliyeti çoğu zaman yalnız yeni ilan bedeli sanılır. Aylık 60.000,00 TL brüt ücretli, 4.000 TL düzenli yan ödemesi olan ve 3 yıl 9 ay çalışmış bir çalışanın işverence çıkarılması örneği (bordro motoruyla):
| Kalem | Tutar (TL) |
|---|---|
| Kıdem tazminatı (brüt) | 239.751,60 |
| İhbar tazminatı (brüt, 8 hafta) | 119.466,67 |
| İşe alım süreci (varsayım: yarım aylık maliyet) | 37.125,00 |
| Yeni çalışanın tam verime ulaşana kadarki kayıp (varsayım: 3 ay × %50) | 111.375,00 |
| Toplam | 507.718,26 |
Son iki satır varsayımdır ve işe göre değişir; ilk iki satır kanundan doğan kesin yüktür. Çalışan kendi isteğiyle ayrılsa bile işe alım ve uyum maliyeti kalır.
Eylem listesi
- Ücret bantlarını yazılı hâle getirin ve her yıl piyasayla karşılaştırın.
- Yöneticilere ayda bir birebir görüşme takvimi verin.
- İzinlerin kullanılmasını teşvik edin; biriken izin hem yorgunluk hem bilanço yüküdür.
- Fazla mesainin süreklileştiği ekipleri ayrıca izleyin.
- Terfi ve yan görev fırsatlarını ilan edin; içeriden aday öncelikli değerlendirilsin.
- Anket sonuçlarına göre seçilen üç eylemi takvimle duyurun.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumlar için mali müşavirinize ya da avukatınıza danışın. Rakamlar 2026 parametreleriyle, BordromİK bordro motoru kullanılarak hesaplanmıştır. Sürüm: Kasım 2026.